Δημοσιεύσεις στον ημερήσιο και ιατρικό τύπο τα τελευταία χρόνια έχουν αναφερθεί στην αξονική στεφανιογραφία μία νέα και αναίμακτη εξέταση για τον έλεγχο των στεφανιαίων αγγείων. Η εξέταση πρωτοεμφανίστηκε με την δημιουργία των εξελιγμένων πολυτομικών αξονικών τομογράφων.
Στην Ελλάδα στον όμιλο ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ γίνεται εδώ και δεκαπέντε (15) χρόνια και παρατηρείται συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον στον ιατρικό κόσμο.
Στα πρώτα βήματα αρχικά υπήρχαν αρκετά προβλήματα, που είχαν να κάνουν με δύο χαρακτηριστικά των αγγείων της καρδιάς: τις μικρές διαστάσεις τους και δεύτερον την συνεχή κίνησή τους με τον καρδιακό παλμό.
Ασθενείς με περισσότερες από 65 σφίξεις το λεπτό δεν μπορούσαν να εξεταστούν με αξιοπιστία. Σταδιακές βελτιώσεις συνέβησαν στο διάστημα που μεσολάβησε, χωρίς όμως το πρόβλημα της κίνησης των αγγείων να ξεπεραστεί τελικά.
Έτσι σημαντικός αριθμός εξετάσεων ήταν μη διαγνωστικός ή σε μία εξέταση τμήματα των αγγείων δεν μπορούσαν να εκτιμηθούν .
Οι περιορισμοί αυτοί καθυστέρησαν την αποδοχή της αξονικής στεφανιογραφίας, από την καρδιολογική κοινότητα και την ευρύτερη εφαρμογή της .
Ο νέος πρωτοποριακός αξονικός τομογράφος της SIEMENS έχει την καινοτομία ότι φέρει δύο συστήματα λυχνίας ανιχνευτή .Με την τεχνολογία αυτή ο χρόνος που χρειάζεται για την δημιουργία μιας τομής, είναι 83 χιλιοστά του δευτερολέπτου ακριβώς ο μισός συγκριτικά με τα μηχανήματα της άμεσης προηγούμενης γενιάς.
Η εμπειρία του ομίλου ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ σε μεγάλο αριθμό εξετάσεων που έγιναν τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι, η κίνηση των στεφανιαίων αγγείων σε ασθενείς με υψηλούς καρδιακούς παλμούς, δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα.
Τα αποτελέσματα από δημοσιεύσεις σε έγκυρα ιατρικά περιοδικά δείχνουν πολύ υψηλή ακρίβεια σε σύγκριση με την κλασσική στεφανιογραφία.
Η αρνητική διαγνωστική αξία της εξέτασης (NPV) είναι 99,4% που σημαίνει πως, εφόσον είναι φυσιολογική ο ασθενής δεν πάσχει από στεφανιαία νόσο.
Η θετική διαγνωστική αξία (PPV) είναι 85,7 % που σημαίνει ότι εφόσον υπάρχουν ευρήματα στην αξονική στεφανιογραφία, ο ασθενής πιθανότατα έχει σημαντικές στενώσεις των στεφανιαίων αγγείων του.
Η εξέταση είναι πολύ απλή και δεν απαιτείται καμία προετοιμασία .Η χρονική της διάρκεια είναι περίπου 5 λεπτά και οι «τομές» λαμβάνονται με το κράτημα μιας αναπνοής σε 10-15 δευτερόλεπτα.
Γίνεται ενδοφλέβια χορήγηση φαρμάκου για την σκιαγράφηση των στεφανιαίων αγγείων και ο ασθενής μπορεί μετά το πέρας της εξέτασης να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες.
H μέτρηση Calcium Scoring μετρά και αξιολογεί την εναπόθεση ασβεστίου στα στεφανιαία αγγεία της καρδιάς, είναι ένας σημαντικός δείκτης, της πιθανότητας ανάπτυξης σοβαρής καρδιακής νόσου, ή ακόμα και εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι εναποθέσεις ασβεστίου στις αρτηρίες της καρδιάς, είναι ένα ισχυρό σημάδι ότι πιθανότατα υπάρχουν επίσης αθηρωματικές πλάκες μέσα στα στεφανιαία αγγεία, ικανές να οδηγήσουν σε έμφραγμα ή/και αιφνίδιο θάνατο.
Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι η στεφανιαία νόσος αποτελεί σήμερα την πρώτη αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες, φαίνεται ότι η αξονική στεφανιογραφία σήμερα είναι εξέταση ρουτίνας.
Τρείς τουλάχιστον ομάδες πληθυσμού θα ωφεληθούν από την ευρεία εφαρμογή της.
- Πρώτον οι ασθενείς με άτυπα στηθαγχικά ενοχλήματα.
- Δεύτερον οι άνθρωποι με υψηλούς προδιαθεσικούς παράγοντες για στεφανιαία νόσο και
- τρίτον ασθενείς με by-pass οι οποίοι θα μπορούν να αποφεύγουν τους διαδοχικούς καθετηριασμούς για τον έλεγχο των μοσχευμάτων τους.
Πρέπει να τονιστεί το εξής: οι άνθρωποι με άτυπα στηθαγχικά ενοχλήματα ή με υψηλούς προδιαθεσικούς παράγοντες είναι ένας πληθυσμός, που δεν έχει διαγνωσμένη στεφανιαία νόσο. Σε αυτόν τον πληθυσμό η αξονική στεφανιογραφία είναι περισσότερο προληπτικός έλεγχος (screening) ώστε να διαγνωστεί έγκαιρα μία σοβαρή πάθηση.
Αναγκαίες προϋποθέσεις στην ιατρική πράξη για να γίνει αποδεκτή μία εξέταση σαν μέθοδος screening (όπως η μαστογραφία, το psa γιά τον έλεγχο του καρκίνου του προστάτη, η κολονοσκόπηση κ.λπ) είναι:
Πρώτον να έχει υψηλή ευαισθησία και αποδεκτή ακρίβεια δηλαδή, να μπορεί να δείξει όλους τους πάσχοντες και ταυτόχρονα, να μην στέλνει μεγάλο πληθυσμό, που τελικά δεν νοσεί σε περαιτέρω χρονοβόρο δαπανηρό και πολλές φορές ψυχοφθόρο έλεγχο.
Δεύτερον πρέπει να μην είναι δαπανηρή ή επεμβατική εξέταση, όπως η κλασσική στεφανιογραφία και τρίτον να μην επιβαρύνει τον εξεταζόμενο π.χ σε περίπτωση ακτινολογικής εξέτασης με επιπλέον δόση ακτινοβολίας.
Η αξονική στεφανιογραφία εκπληρώνει εύκολα τις δύο πρώτες προϋποθέσεις.
Η ευαισθησία και η ειδικότητα της είναι αρκετά υψηλές και μάλιστα υψηλότερες από τις αντίστοιχες άλλων εξετάσεων, που χρησιμοποιούνται για τον προληπτικό έλεγχο όπως η μαστογραφία.
Αποτελεί την πλέον ασφαλή, ανώδυνη, αναίμακτη και ατραυματική screening μέθοδο για όλες τις κατηγορίες των εξεταζόμενων και ασθενών, διότι δεν εμφανίζει καμία από τις πιθανές επιπλοκές όπως η κλασσική στεφανιογραφία.
Παράλληλα πρόκειται για εξαιρετικά απλή εξέταση στην διαδικασία διενέργειάς της και το κόστος της είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό της κλασσικής στεφανιογραφίας.
Γιατί αξονική στεφανιογραφία στην ΙΑΤΡΟΠΟΛΙΣ;
Διότι δεν πρόκειται για μία απλή απεικονιστική εξέταση.
Για την εγκυρότητα και διασφάλιση του σωστού αποτελέσματος, ειδικός καρδιολόγος παρίσταται στην διαδικασία εξέτασης από την λήψη του ιατρικού ιστορικού μέχρι το πέρας αυτής, ενώ η γνωμάτευση συνυπογράφεται και αξιολογείται εκτός του ειδικού ακτινοδιαγνώστη μελέτης αγγείων και από καρδιολόγο με ειδίκευση στην απεικόνιση της καρδιάς.
Νέα Πρωτόκολλα Μελέτης στην Αξονική Στεφανιογραφία
ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ (Α.Ι).
Σας παρουσιάζουμε δύο νέα πρωτόκολλα μελέτης, που αφορούν στην αξονική στεφανιογραφία.
Εφαρμόζονται ή σε κάθε νέα στεφανιογραφία που γίνεται, κατόπιν σύστασης θεράποντος, είτε σε στεφανιογραφίες που έχουν ήδη γίνει, για περεταίρω διερεύνηση δύο ζητημάτων, ( εδώ τονίζουμε το γεγονός πώς: δεν χρειάζεται ο εξεταζόμενος ή ο ασθενής να μπεί ξανά στην διαδικασία της εξέτασης, διότι πρόκειται για περεταίρω επεξεργασία στην ήδη υπάρχουσα στεφανιογραφία του αρχείου μας ή άλλου νοσηλευτηρίου, υπό προϋποθέσεις).
Αναλυτικά:
Α.ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ:
Ποσοτική ανάλυση αθηρωματικών πλακών στα στεφανιαία αγγεία με τη χρήση της αξονικής στεφανιογραφίας- Quantitive plaque analysis (Q.P.A).
Η στεφανιαία νόσος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θνησιμότητας παγκοσμίως, καθώς σχετίζεται με την απόφραξη των στεφανιαίων αγγείων από αθηρωματικές πλάκες. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι πλάκες εξίσου επικίνδυνες. Η ποσοτική ανάλυσή τους με τη χρήση αξονικής στεφανιογραφίας προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία της στεφανιαίας νόσου.
Οφέλη του χαρακτηρισμού της σύστασης των αθηρωματικών πλακών:
- Διάκριση μεταξύ σταθερών και ευάλωτων πλακών
Οι σταθερές πλάκες είναι πλούσιες σε ασβέστιο και έχουν μικρό κίνδυνο ρήξης.
Οι ευάλωτες πλάκες αντίθετα περιέχουν λιπώδη πυρήνα και λεπτή ινώδη κάψα, γεγονός που τις καθιστά πιο πιθανό να ραγούν και να προκαλέσουν έμφραγμα.
Η αξονική στεφανιογραφία μπορεί να εντοπίσει τις επικίνδυνες πλάκες, παρέχοντας κρίσιμες πληροφορίες για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
- Αξιολόγηση της έκτασης της νόσου.
Η αξονική στεφανιογραφία αποκαλύπτει όχι μόνο τις στενώσεις, αλλά και τις περιοχές με υποκλινικές βλάβες, δηλαδή αθηρώματα που δεν προκαλούν ακόμη συμπτώματα. Αυτό βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση και θεραπεία.
- Καθοδήγηση της θεραπείας.
Ο χαρακτηρισμός της σύστασης των πλακών μπορεί να επηρεάσει τη θεραπευτική στρατηγική, για παράδειγμα:
- o ασθενείς με ευάλωτες πλάκες μπορεί να χρειαστούν πιο επιθετική θεραπεία με στατίνη ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα.
Η αναγνώριση επασβεστωμένων πλακών βοηθά στον σχεδιασμό επεμβατικών τεχνικών, όπως η αγγειοπλαστική στεφανιαίων αγγείων.
- Μη επεμβατική προσέγγιση.
Σε αντίθεση με την κλασική στεφανιογραφία, η αξονική στεφανιογραφία είναι μη επεμβατική με πολύ μικρό κίνδυνο επιπλοκών. Παράλληλα, είναι πιο άνετη για τον ασθενή, καθώς απαιτεί μόνο μία ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού.
- Παρακολούθηση της θεραπείας.
Με την αξονική στεφανιογραφία οι ιατροί μπορούν να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής εξετάζοντας εάν μεταβάλλονται τα χαρακτηριστικά των αθηρωματικών αλλοιώσεων.
Συμπέρασμα:
Η αξονική στεφανιογραφία έχει μεταμορφώσει την κατανόηση και τη διαχείριση της στεφανιαίας νόσου. Μέσω της ποσοτικής ανάλυσης των αθηρωματικών πλακών βοηθά στην ταυτοποίηση των ασθενών με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών, την εξατομίκευση της θεραπείας και τη βελτίωση της πρόγνωσης. Ως μη επεμβατική μέθοδος, συνδυάζει ασφάλεια, ακρίβεια και κλινική χρησιμότητα, αποτελώντας ένα πολύτιμο εργαλείο για τον κλινικό καρδιολόγο.
Β.ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ
Με μία ξεχωριστή και πολύ σημαντική συνεργασία για πρώτη φορά στην Ελλάδα, με το κέντρο ερευνών KEYA MEDICAL SOLUTION στo Seattle WA των Η.Π.Α διεξάγεται το δεύτερο πρωτόκολλο μελέτης αλγορίθμου Α.Ι και αφορά στην:
Αιμοδυναμική εκτίμηση των στενώσεων των στεφανιαίων αγγείων με Αξονική Στεφανιογραφία (FFR-CT).
Ι. Οφέλη και Χρησιμότητα
Η στεφανιαία νόσος προκαλείται από στενώσεις στα στεφανιαία αγγεία, οι οποίες μειώνουν τη ροή του αίματος προς το μυοκάρδιο, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης στηθάγχης και εμφράγματος. Η αξονική στεφανιογραφία είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τη μη επεμβατική απεικόνιση των αγγείων και τον προσδιορισμό πιθανών στενώσεων. Ωστόσο, η αιμοδυναμική εκτίμηση αυτών των στενώσεων μέσω της Fractional Flow Reserve CCTA (για συντομία FFR-CT) προσφέρει επιπλέον πληροφορίες, που μπορούν να βελτιώσουν τη διάγνωση και τη θεραπεία.
Τι είναι η FFR-CT;
H FFR-CT είναι μια μέτρηση που αξιολογεί τη ροή του αίματος διαμέσου μιας στένωσης και εκτιμά εαν αυτή περιορίζει σημαντικά την αιματική ροή. Με τη χρήση της αξονικής στεφανιογραφίας και ειδικού λογισμικού, το FFR-CT παρέχει αυτή την πληροφορία χωρίς την ανάγκη επεμβατικής (κλασικής) στεφανιογραφίας.
Οφέλη της FFR-CT
- Προσδιορισμός λειτουργικά σημαντικών στενώσεων.
- Δεν είναι όλες οι στενώσεις κλινικά σημαντικές. Η FFR-CT διαχωρίζει ποιες στενώσεις μειώνουν τη ροή αίματος (αιμοδυναμικά σημαντικές) και ποιες όχι. Αυτό αποτρέπει άσκοπες επεμβάσεις με τοποθέτηση ενδοπροθέσεων (stents).
- Μη επεμβατική διαδικασία.
- Η FFR-CT διενεργείται με δεδομένα από την αξονική στεφανιογραφία και υπολογίζεται μέσω λογισμικού. Δεν απαιτείται καθετηριασμός ή χορήγηση φαρμάκων ενδοφλέβια κατά τη διαδικασία, καθιστώντας τη μέθοδο ασφαλέστερη και πιο άνετη για τον ασθενή.
- Ακριβής καθοδήγηση θεραπείας.
- Με την FFR-CT οι γιατροί μπορούν να αποφασίσουν, αν ένας ασθενής χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, επεμβατική αντιμετώπιση (όπως αγγειοπλαστική με τοποθέτηση ενδοπρόθεσης) ή συντηρητική παρακολούθηση. Αυτό μειώνει το κόστος και τις περιττές παρεμβάσεις.
- Συνδυασμός ανατομικών και λειτουργικών πληροφοριών.
- Η αξονική στεφανιογραφία παρέχει λεπτομέρειες για τη δομή των αγγείων, ενώ η FFR-CT προσθέτει λειτουργικές πληροφορίες . Ο συνδυασμός αυτός βελτιώνει τη διαγνωστική ακρίβεια και την πρόγνωση του ασθενούς.
- Μείωση επεμβατικών διαδικασιών.
- Η FFR-CT μπορεί να μειώσει τον αριθμό των ασθενών που υποβάλλονται σε επεμβατική στεφανιογραφία, ιδιαίτερα αν η αιμοδυναμική αξιολόγηση δείξει ότι, οι στενώσεις δεν είναι λειτουργικά σημαντικές.
- Βελτίωση της πρόγνωσης.
- Η ακριβής εκτίμηση της ροής αίματος και η στοχευμένη θεραπεία μειώνουν τον κίνδυνο εμφραγμάτων και άλλων επιπλοκών, βελτιώνοντας τη μακροπρόθεσμη πορεία του ασθενούς.
Συμπέρασμα:
Η αιμοδυναμική εκτίμηση των στενώσεων με την FFR-CT αποτελεί μια επαναστατική εξέλιξη στη διαχείριση της στεφανιαίας νόσου. Η δυνατότητα συνδυασμού ανατομικών και λειτουργικών δεδομένων με μη επεμβατικό τρόπο βελτιώνει τη διάγνωση, οδηγεί σε πιο στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις και μειώνει τις επιπλοκές. Η χρήση αυτής της μεθόδου αναδεικνύει τη σημασία της τεχνολογίας στην εξατομικευμένη φροντίδα των ασθενών.
